Biegli sądowi

Kim jest biegły sądowy

Instytucja biegłego sądowego jest instytucją prawa sądowego procesowego.

Ustanowiona została dla zapewnienia należytego funkcjonowania organów szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości i zabezpieczenia warunków prawidłowego wypełniania przez te organy ich ustawowych zadań.

Sąd zasięga opinii w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych u biegłych sądowych. Z przepisów tych wynika, że od biegłego wymagane jest posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji zawodowych (art. 193 § 1 i 2, art. 195 oraz art. 200 § 2 pkt 1 kpk i art. 278 § 1 oraz art. 290-291 kpc), ale także: zaufania publicznego, sumienności i bezstronności (art. 196 § 3 i art. 197 § 1 kpk oraz art. 282 § 1 kpc), a ponadto zaufania sądu do osoby biegłego (art. 198 § 1 kpk i art. 284 kpc).

Biegli powoływani są zarówno przy rozstrzyganiu spraw cywilnych, jak i karnych.

Opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie. Jeżeli w sprawie powołano kilku biegłych, to mogą oni złożyć łączną opinię. Sąd może się jednak domagać, aby biegły ustnie wyjaśnił opinię złożoną na piśmie bądź jeszcze sporządził dodatkową opinię.

W postępowaniu cywilnym strona może domagać się wyłączenia biegłego z tych samych przyczyn, na podstawie których wyłącza się sędziego. Biegły sam może nie przyjąć nałożonego na niego obowiązku przez sąd z tych samych powodów, z których świadek ma prawo odmówić złożenia zeznań (np. jest małżonkiem, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwem strony) bądź gdy wskaże na przeszkodę, która uniemożliwia mu wydanie opinii.

W sprawach karnych biegłym może być nie tylko biegły sądowy, lecz również każda osoba, o której wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę z danej dziedziny.

W sprawach karnych biegłymi nie mogą być m.in.:

  • obrońcy, co do faktów, o których dowiedzieli się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę,
  • duchowni, co do faktów, o których dowiedzieli się przy spowiedzi,
  • osoba najbliższa dla oskarżonego lub pozostająca z nim w szczególnie bliskim kontakcie osobistym,
  • małżonkowie, krewni, powinowaci, osoby będące świadkami czynu.

Gdyby biegły złożył opinię, a potem ujawniły się w/w przyczyny lub inne osłabiające zaufanie do wiedzy lub bezstronności biegłego, wówczas opinia biegłego nie stanowi dowodu i należy powołać innego biegłego.

Gdyby jego opinia była niejasna lub niepełna albo występowały w niej sprzeczności, wówczas sąd może wezwać ponownie tych samych biegłych lub ustanowić nowych.

Aby wydać opinię o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, powołuje się co najmniej dwóch biegłych psychiatrów. Robi to sąd, a w postępowaniu przygotowawczym – prokurator.

Regulacje prawne dotyczące biegłych

 

Przepisy regulujące status i czynności biegłych:

  1. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (art. 157) – Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm. dział IV rozdz. 6
  2. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych – Dz. U. Nr 15, poz. 133.
  3. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 1968 r. o czynnościach komorników – Dz. U. Nr 10, poz. 52 z późn. zmianami (§ 46 – 48).
  4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie biegłych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu – Dz. U. Nr 250, poz. 1883.

Przepisy prawa procesowego:

  1. Kodeks postępowania cywilnego.
  2. Kodeks postępowania karnego.
  3. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych - Dz. U. Nr 38, poz. 249.

Przepisy dotyczące wynagrodzeń biegłych:

  1. Dekret z 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym - Dz. U. Nr 49, poz. 445 z późn. zm.
  2. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym – Dz. U. Nr 46, poz. 254 z późn. zm.
  3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych -Dz. U. Nr 167, poz. 1398 z późn. zm. (art. 89 – 93).
  4. Ustawa budżetowa na 2008 r. z dnia 23 stycznia 2008 r. - Dz. U. Nr 19, poz. 117.
  5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy - Dz. U Nr 27, poz. 271 z późn. zm.

Należności biegłych sądowych :

Podstawę obliczenia wynagrodzenia biegłych sądowych za wykonaną pracę stanowi kwota bazowa dla osób, o których mowa w art. 5 pkt 1 lit. a) Ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 1190, poz. 1255 z późn. zm.), które wysokość, ustaloną według odrębnych zasad, określa ustawa budżetowa. W przypadku, gdy ogłoszenie ustawy budżetowej nastąpi po 1 stycznia roku, którego dotyczy ustawa budżetowa, podstawę obliczenia należności za okres od 1 stycznia do dnia ogłoszenia ustawy budżetowej stanowi kwota bazowa w wysokości obowiązującej w grudniu roku poprzedniego.

Lista biegłych sądowych

Na podstawie art. 157 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr98, poz.1070 z późniejszymi zmianami):

§ 1. Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie ustanawia biegłych sądowych i prowadzi ich listę.
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb ustanawiania biegłych sądowych, pełnienia przez nich czynności oraz zwalniania ich z funkcji. W tym samym trybie


Kwestie dotyczące biegłych sądowych reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24.01.2005 roku w sprawie biegłych sądowych (Dz.U. Nr 15, poz. 133).

Na podstawie w/w rozporządzenia:

  1. Prezes prowadzi listy biegłych sądowych - według poszczególnych gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innych umiejętności. Prezes prowadzi również wykazy biegłych sądowych na kartach założonych dla każdego biegłego; w listach i wykazach podaje się adres biegłego i termin, do którego został ustanowiony, a także inne dane dotyczące specjalizacji.
  2. Prezes skreśla z listy biegłego oraz usuwa jego kartę z wykazu:
    • z chwilą zwolnienia z funkcji;
    • w razie śmierci;
    • z upływem okresu ustanowienia biegłego, chyba że nastąpiło ponowne ustanowienie.
  3. Listy biegłych sądowych są dostępne dla zainteresowanych w sekretariatach sądowych. W szczególności listy te udostępnia się stronom, uczestnikom postępowania oraz organom prowadzącym postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych i sądom wojskowym.

Zgodnie z §15 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24.01.2005r. w sprawie biegłych sadowych (DZ.U.05.15.133), jednostkami uprawnionymi do wydawania zleceń biegłym sądowym są wyłącznie sądy lub organy prowadzące postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych ( § 8 ust. 3 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych).

Listy biegłych sądowych ustanowionych w okręgu Sądu Okręgowego w Warszawie znajduje się w sekretariatach wydziałów procesowych Sądu Rejonowego w Pruszkowie oraz w Sekretariacie Prezesa Sądu.

Listy biegłych są udostępniane stronom postępowania oraz pełnomocnikom procesowym wyłącznie w godzinach pracy sekretariatów.

Dokumenty, które powinien złożyć kandydat na biegłego sądowego w okręgu Sądu Okręgowego w Warszawie

  1. wniosek do Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie o ustanowienie biegłym sądowym określający dziedzinę, w której kandydat ubiega Się o ustanowienie;
  2. życiorys;
  3. kwestionariusz osobowy;
  4. odpis dyplomu ukończenia studiów wyższych;
  5. inne dokumenty potwierdzające posiadanie szczególnych kwalifikacji zawodowych oraz praktycznych i teoretycznych wiadomości specjalnych z dziedziny, w której ubiega się o ustanowienie biegłym (w wypadku lekarzy - posiadanie I lub II stopnia specjalizacji) oraz prawo wykonywania zawodu;
  6. oświadczenie w przedmiocie czy pozostaje w stosunku pracy a jeśli tak - opinie wszystkich zakładów pracy, w których jest zatrudniony podpisane przez kierowników zakładów pracy oraz zgodę pracodawcy na pełnienie funkcji biegłego;
  7. oświadczenie w przedmiocie przynależności do organizacji zawodowych działających na podstawie ustawy z dnia 7kwietnia 1989 roku - Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz. U. z 2001 roku Nr 79 poz. 855) bądź na podstawie innych ustaw, a jeśli tak - opinie tych organizacji podpisane przez organy uprawnione do ich reprezentowania;
  8. aktualna informacja o niekaralności;
  9. oświadczenie o korzystaniu z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
  10. oświadczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych.
  11. kopia dowodu osobistego.

Biegłym może być ustanowiona osoba, która:

  1. korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
  2. ukończyła 25 lat życia;
  3. posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiona;
  4. daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego;
  5. wyraził zgodę na ustanowienie biegłym sądowym.

Biegłym – tłumaczem języka migowego - może być osoba, która ukończyła 21 lat życia oraz posiada "Certyfikat drugi - "T2" - tłumacz przysięgły w zakresie języka migowego" lub tytuł eksperta tego języka. wydany przez Polski Związek Głuchych.

Decyzję o ustanowieniu biegłym sądowym lub o odmowie ustanowienia biegłym podejmuje Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie.

Dokumenty składa się w Oddziale Administracyjnym Sądu Okręgowego w Warszawie - pokój 340, tel. (22) 440 40 33. W przypadku, gdy przedstawiane są kserokopie dokumentów, należy przedstawić oryginały tych dokumentów do potwierdzenia zgodności.

Pobierz kwestionariusz osobowy dla biegłych sądowych.


Ostatnia modyfikacja 31-10-2014